Nebbiolo
Nebbiolo is de druif van Barolo en Barbaresco, en daarmee de druif waar bij Barolo & Co alles om draait. Het is een veeleisende blauwe druif die eigenlijk alleen in Noord-Italië echt goed lukt. Juist daardoor proef je in een Nebbiolo zo duidelijk de plek waar hij vandaan komt.
Nebbiolo in het kort
- Kleur: blauwe druif
- Herkomst: Piemonte
- Ontspruit: begin april, als een van de eerste druiven
- Bloei: juni
- Kleurverandering: augustus
- Oogst: oktober, als een van de laatste druiven
- Snoeisysteem: Guyot
- Belangrijkste wijnen: Barolo, Barbaresco, Roero, Langhe Nebbiolo en Nebbiolo d'Alba
Naam en geschiedenis
De naam komt waarschijnlijk van nebbia, mist. Als de Nebbiolo in oktober als laatste wordt geoogst, hangt de herfstnevel vaak tussen de heuvels van de Langhe. Een andere verklaring is het grijsblauwe waslaagje op de rijpe bessen, dat eruitziet alsof er mist op ligt.
De eerste schriftelijke vermelding stamt uit 1268, toen in Rivoli bij Turijn een wijn nibiol werd genoemd. Begin 14e eeuw beschreef de landbouwkundige Pietro de' Crescenzi wijn van de nubiola als uitstekend. Hoe kostbaar de druif was, blijkt uit de statuten van La Morra uit de 15e eeuw: wie een Nebbiolo-stok omhakte, riskeerde een boete, het verlies van een hand of bij herhaling zelfs de strop.
De Barolo zoals we die nu kennen, droog en lang gerijpt, ontstond pas in de 19e eeuw. Daarover lees je meer in de historie van Barolo en op onze pagina over Grinzane Cavour.
In de wijngaard
Nebbiolo loopt als een van de eerste uit en wordt als een van de laatste geoogst. Dat lange groeiseizoen maakt de druif kwetsbaar: nachtvorst in april, regen tijdens de bloei of een natte herfst hebben direct invloed op de jaargang. Nebbiolo krijgt daarom de beste plekken, de warme zuid- en zuidwestelijke hellingen. Daar rijpt hij genoeg om zijn stevige zuren en tannines in balans te brengen. De koelere hellingen zijn voor Dolcetto, Barbera of de witte druiven.
De druif is ook kieskeurig over de bodem. Op de kalkrijke mergel van de Langhe en het zand van de Roero geeft hij heel verschillende wijnen. Meer daarover lees je op onze pagina over geologie en bodem.
Binnen de Nebbiolo bestaan verschillende typen. Lampia is het meest aangeplant en past zich het best aan verschillende bodems aan. Michet heeft kleinere trossen en een lagere opbrengst; hij ontstond ooit door een virus in Lampia. Nebbiolo Rosé werd lang als variant gezien, maar blijkt uit DNA-onderzoek een eigen, nauw verwante druif. Hij is nog toegestaan in Barolo en Barbaresco. DNA-onderzoek liet ook zien dat Nebbiolo familie is van onder meer de Freisa.
De wijnen van Nebbiolo
Dezelfde druif geeft in Serralunga een heel andere wijn dan in La Morra of in de Roero. Dit zijn de belangrijkste Nebbiolo-wijnen van Piemonte:
- Barolo DOCG: 100% Nebbiolo uit elf gemeenten. Minimaal 38 maanden rijping, waarvan 18 op hout. Riserva: 62 maanden.
- Barbaresco DOCG: 100% Nebbiolo uit Barbaresco, Neive, Treiso en een deel van Alba. Minimaal 26 maanden rijping, waarvan 9 op hout. Riserva: 50 maanden.
- Roero DOCG: minimaal 95% Nebbiolo van de linkeroever van de Tanaro. Minimaal 20 maanden rijping, waarvan 6 op hout. Riserva: 32 maanden.
- Langhe Nebbiolo DOC en Nebbiolo d'Alba DOC: de jongere, toegankelijkere Nebbiolo's. Het verschil lees je hieronder.
Buiten de Langhe en de Roero heeft de druif andere namen. In Noord-Piemonte heet hij Spanna, de druif van onder meer Gattinara, Ghemme, Boca en Lessona. In Carema en de Valle d'Aosta heet hij Picotener, en in Valtellina in Lombardije Chiavennasca.
Langhe Nebbiolo of Nebbiolo d'Alba: wat is het verschil?
Op het etiket kom je naast Barolo en Barbaresco vaak twee andere Nebbiolo-namen tegen. Ze lijken op elkaar, maar vertellen een ander verhaal.
Nebbiolo d'Alba DOC wordt gemaakt van 100% Nebbiolo uit een afgebakend gebied van 32 gemeenten rond Alba, aan beide oevers van de Tanaro, met de Roero als kern. De grens loopt om de Barolo- en Barbaresco-zones heen. De wijn moet minimaal 12 maanden rijpen. Door de lichtere, zanderige bodems van de Roero is Nebbiolo d'Alba vaak geurig, soepel en vroeg toegankelijk.
Langhe Nebbiolo DOC bevat minimaal 85% Nebbiolo en kent geen minimale rijpingstijd. Het gebied is veel ruimer, 94 gemeenten, en omvat juist ook de wijngaarden van Barolo en Barbaresco. Daardoor is een Langhe Nebbiolo van een Barolo-producent vaak een "kleine Barolo". Hij komt van dezelfde heuvels, maar van jongere stokken, van percelen net buiten een MGA, of het is wijn die de producent bewust jonger op de markt brengt.
Wat betekent dat voor jou? Op papier lijkt Nebbiolo d'Alba de "hogere" appellatie. In de praktijk is een Langhe Nebbiolo van een goede Barolo-producent vaak de beste en voordeligste manier om het terroir van Serralunga, Monforte of La Morra te leren kennen, zonder jaren te hoeven wachten. Alle Langhe Nebbiolo's in onze collectie komen van producenten die ook Barolo of Barbaresco maken.
Smaak en wijnstijl
Nebbiolo is lichter van kleur dan je bij zo'n krachtige wijn verwacht: helder robijnrood, met al vrij jong een oranje rand. In de neus vind je rozen, viooltjes, kersen en frambozen, vaak met kruiden, teer en drop. In de mond heeft hij hoge zuren en stevige tannines.
Met de jaren verschuift het fruit naar gedroogde rozen, leer, tabak, thee, truffel en specerijen. Die combinatie van zuur en tannine maakt Nebbiolo tot een van de best bewaarbare rode wijnen ter wereld. Wanneer een Barolo op dronk is, verschilt per jaargang. Kijk daarvoor op onze pagina over de kwaliteit per jaargang.
Eten bij Nebbiolo
Nebbiolo vraagt om eten. In Piemonte drink je hem bij tajarin of agnolotti del plin, risotto, brasato al Barolo, wild en gerijpte kazen zoals Castelmagno. En in oktober en november natuurlijk bij de witte truffel van Alba. Een Langhe Nebbiolo is soepeler en past ook bij een eenvoudiger maaltijd, zoals vlees van de grill of pasta met paddenstoelen.
Onze Nebbiolo-wijnen
Twijfel je welke Barolo bij je past? Kijk dan in onze Barolo Koopgids. Of ontdek de andere druivenrassen van Piemonte.
